Mandeligheid

Mandeligheid is een in het burenrecht veelvoorkomend verschijnsel. Kort gezegd komt mandeligheid neer op een bijzondere vorm van mede-eigendom van een onroerende zaak die tot gemeenschappelijk nut van meerdere erven strekt (art. 5:60 BW). Enkele voorbeelden zijn een gemeenschappelijke tuin, een gemeenschappelijke muur op de erfgrens of een gemeenschappelijke parkeerplaats. Voor mandeligheid is het niet vereist dat de betrokken percelen aan elkaar grenzen. Het is bijvoorbeeld goed mogelijk dat de eigenaars van vijf verschillende, niet aan elkaar grenzende, percelen gezamenlijk een stuk grond kopen dat dienst moet doen als parkeerplaats. Aangezien het om gemeenschappelijk eigendom gaat, moeten de mandelige zaken op kosten van alle mede-eigenaars worden onderhouden, gereinigd en indien nodig vernieuwd.

Mandeligheid kan ontstaan op grond van de wet of op grond van een overeenkomst. Voor het laatste geval is het noodzakelijk dat de onroerende zaak gemeenschappelijk eigendom is van de eigenaars van twee of meer erven, dat de overeenkomst bij notariële akte wordt opgemaakt en wordt ingeschreven openbare registers. Daarnaast kan mandeligheid uit de wet ontstaan. Zo geeft art. 5:62 BW aan dat een vrijstaande scheidsmuur, een hek of een heg gemeenschappelijk eigendom en mandelig is indien de grens van twee erven die aan verschillende eigenaars toebehoren er in de lengterichting onderdoor loopt.

Een bijzonder aspect van mandeligheid is tot slot dat geen verdeling kan worden gevorderd. Het recht op een mandelig goed is dan ook niet afzonderlijk van het erf overdraagbaar. De enige uitzondering betreft art. 5:66 BW waarin is bepaald mede-eigenaar van een mandelige zaak zijn aandeel in die zaak afzonderlijk van zijn erf aan de overige mede-eigenaars kan overdragen. Het doel van deze uitzondering is dat de mede-eigenaar zichzelf van bijvoorbeeld de onderhoudskosten kan bevrijden indien hij deze niet meer kan of wil betalen. Uiteraard raakt hij bij de overdracht van zijn aandeel ook de daarbij behorende rechten, zoals het recht van medegebruik, kwijt.